Er zijn van die aankopen waar je achteraf van denkt: waarom heb ik dit niet eerder gedaan? De StarBook Horizon Plus van Star Labs is er zo één. Een 13,4-inch Linux-laptop, rechtstreeks besteld bij een klein Brits bedrijf dat al sinds 2016 niets anders doet dan hardware bouwen waarop Linux vanaf dag één thuis hoort. Geen Windows die je eerst moet wegpoetsen, geen drivers die je zelf bij elkaar moet zoeken.
Na een paar weken intensief gebruik durf ik het wel aan: dit is de beste Linux-laptop die ik tot nu toe in handen heb gehad.
Wat je krijgt voor je geld
Mijn configuratie: de Horizon Plus met 1 TB opslag is zeker geen instapmodel — de gewone StarBook Horizon begint een stuk lager — maar je krijgt er dan ook een hoop voor terug.
Bouwkwaliteit: licht zonder fragiel te voelen
Het eerste wat opvalt is het gewicht. Met ongeveer 1,1 kilogram en nog geen anderhalve centimeter dik is dit een machine die je zonder nadenken in je tas stopt. Toch voelt hij allesbehalve iel: de behuizing is gemaakt van 6061-aluminium, zandgestraald en geanodiseerd. Geen plastic gevoel, geen kraakjes, geen scherm dat doorbuigt als je hem optilt.
Dat is precies het punt waarop veel goedkope Linux-laptops de mist ingaan. Hier niet.
Scherm en toetsenbord
Het 3:2-scherm met 2520 × 1680 pixels is een verademing voor tekstwerk. Die extra hoogte betekent meer regels in beeld, wat bij het schrijven van artikelen of het lezen van lange documenten echt scheelt. Met 500 nits is hij ook buiten op een terras nog leesbaar, en de matte afwerking houdt reflecties weg. De 90 Hz maakt scrollen merkbaar soepeler dan de gebruikelijke 60 Hz.
Het toetsenbord is verlicht en typt prettig — prima om langdurig op te werken, en de verlichting is instelbaar. Wie een Amerikaanse indeling gewend is, zit hier goed: de US-layout in combinatie met de variant “English (US, intl., with dead keys)” in de systeeminstellingen geeft je alle accenten en trema’s die je nodig hebt.
De trackpad is bij de Plus-uitvoering een haptisch glazen exemplaar: geen mechanische klik meer, maar een trilfeedback die net zo goed — of beter — aanvoelt dan wat je van duurdere merken gewend bent.
Prestaties: snel voor kantoorwerk, stil altijd
De i5-1334U is geen processor voor videorendering of gaming, maar voor alles wat een normaal werkende mens doet — tientallen browsertabs, tekstverwerking, spreadsheets, videogesprekken, wat lichte fotobewerking — is hij ruim voldoende. Star Labs positioneert de Plus als ongeveer een kwart sneller dan de basis-Horizon, en met 32 GB geheugen en een PCIe Gen 4-SSD merk je daar in de praktijk vooral het effect van: alles reageert direct. Programma’s openen vrijwel meteen.
En dan het punt waar ik het meest enthousiast over ben: dit is mijn eerste Linux-apparaat waarop ik de ventilator nooit hoor. Niet tijdens browsen, niet tijdens een videogesprek, niet tijdens het compileren van een klein project. De koeling is actief — er zit dus wél een ventilator in — maar hij blijft in normaal gebruik onder de gehoorgrens. Wie volledige stilte wil, kan bij Star Labs bovendien een modus inschakelen waarbij de ventilator helemaal uitschakelt (zoals 9to5Linux bij de introductie van de Horizon-serie opmerkte).
Accuduur: een werkdag, en dan is het genoeg
Met 52 Wh is de accu van de Plus een kwart groter dan die van de basisuitvoering. Star Labs zelf noemt “tot 14 uur” in de specificaties, wat uiteraard een laboratoriumgetal is. In de praktijk — en dat is wat telt — kom ik met een volle accu probleemloos een hele werkdag door: schrijven, mailen, browsen, videobellen. Voor een niet-Apple toestel is dat prima, en eerlijk gezegd is het voor mijn gebruik precies genoeg. Belangrijker nog: de accu is door de gebruiker te vervangen. Over drie jaar bestel je gewoon een nieuwe in plaats van een nieuw toestel. Dat is een bewuste keuze van Star Labs, en het is er een die ik waardeer.
Privacy en veiligheid: hier wordt het interessant
Dit is het deel waarin Star Labs zich onderscheidt van vrijwel elke andere laptopfabrikant, en het is voor mij de helft van de reden om hier te kopen.
- coreboot in plaats van een gesloten BIOS. Open firmware die je kunt inspecteren, met broncode die publiek beschikbaar is.
- Intel Management Engine uitgeschakeld. De beruchte “achterdeurprocessor” van Intel staat uit.
- dTPM 2.0, secure boot en gemeten boot, zodat je kunt verifiëren dat er niets aan de opstartketen is veranderd.
- Hardwareschijfversleuteling volgens Opal 2.0, geregeld door de SSD zelf in plaats van alleen door software.
- Een fysieke webcamklep én een wifi-schakelaar. Geen softwarematige “privacy-modus” die je moet vertrouwen, maar een knopje dat de radio écht uitzet.
Voor iemand die bewust met privacy bezig is, is dat een pakket dat je bij Dell, Lenovo of HP simpelweg niet krijgt.
Linux-ervaring: geen gedoe
Mijn toestel draait Zorin OS, een distributie die Star Labs ook zelf voorinstalleert. Maar je bent niet aan één distributie gebonden: Ubuntu, Fedora, Debian, Arch, Mint, Manjaro, MX Linux, elementary OS en zelfs Qubes OS staan op de lijst. Je kunt altijd opnieuw installeren vanaf een standaard ISO — er is geen eigen “Star Labs driverpakket” nodig. Dat laatste is een detail dat veel mensen niet beseffen hoe bevrijdend het is: geen vendor-lock-in, geen eigen update-mechanisme dat na twee jaar verdwijnt.
Over Star Labs: een clubje nerds uit een pub
Even bij het bedrijf stilstaan, want dat verdient het. Star Labs is in 2016 opgericht — volgens hun eigen relaas na een paar pinten in een pub, door mensen die allemaal Linux gebruikten en zich allemaal aan hun laptops ergerden. Het bedrijf is gevestigd in Godalming in Surrey, Engeland, en opereert met een heel klein team (minder dan tien mensen). De juridische naam is Star Labs Online Limited.
Wat ze doen is opmerkelijk: ze verkopen rechtstreeks via hun eigen webshop, zonder tussenkomst van winkels, en ze investeren in dingen die geen enkele grote fabrikant commercieel interessant vindt — coreboot, eigen opensource-embedded-controllerfirmware, maandelijkse firmware-updates via LVFS/fwupd, en een Qubes-certificering voor hun StarBook-lijn. Het gevolg van dat directe verkoopmodel is tweeledig. Positief: je betaalt geen marges aan een keten, en je krijgt ondersteuning van de mensen die de machine zelf kennen. Minder positief: er is geen fysieke winkel in Nederland, dus garantie en reparatie lopen via het Verenigd Koninkrijk. Ook dat is een bewuste afweging: je ruilt gemak in voor onafhankelijkheid.
Waar je rekening mee moet houden
Een eerlijke review noemt ook de keerzijden:
- Het geheugen zit vastgesoldeerd. 32 GB is royaal, maar je kunt het later niet uitbreiden. Koop dus meteen genoeg.
- Geen SD-kaartlezer. Fotografen moeten een dongle meenemen.
- Prijs en beschikbaarheid. De Plus is duidelijk duurder dan de gewone Horizon, en prijzen in euro’s worden in de Europese webshop inmiddels anders weergegeven dan wat ik betaalde. Reken dus op de actuele prijs op het moment van bestellen.
Resume
De StarBook Horizon Plus is geen laptop voor iedereen. Wie de goedkoopste machine per gigahertz zoekt, komt elders beter uit. Maar wie een licht, stil, degelijk en repareerbaar toestel wil waarop Linux niet “werkt” maar gewoon klopt — inclusief open firmware, hardwarematige privacyschakelaars en een accu die je zelf kunt vervangen — krijgt hier heel veel waar voor zijn geld.
Dat de ventilator onhoorbaar blijft terwijl ik een hele dag op de accu doorwerk, is voor mij de bevestiging: dit is geen omgebouwde Windows-laptop met een Linux-sticker erop. Dit is een apparaat dat vanaf het eerste ontwerp voor Linux is gemaakt. En dat merk je, elke dag opnieuw.